แม่นอนว่าหากพูดถึงวรรณกรรมทุกคนรู้ดีอยู่แล้วว่าเป็นศาสตร์และศิลป์ที่ให้ข้อคิดและคติสอนใจแก่ผู้อ่านได้เป็นอย่างดีด้วยการเรียงร้อยถ้อยคำอันสวยงามของผู้ประพันธ์ แต่น้อยคนนักที่จะรู้ว่าประเภทของวรรณกรรมไทยที่มีอยู่ในปัจจุบันจริง ๆ แล้วนั้นมีกี่ประเภทกันแน่ เพราะหากแยกย่อยกันจริง ๆ บอกเลยว่ามีเยอะจนแทบนับไม่หวาดไม่ไหว แต่จะมีกี่ประเภทและมีอะไรบ้างไปดู
ประเภทของวรรณกรรมไทย
แบ่งตามลักษณะเนื้อหาหลัก ๆ มีดังนี้
- วรรณกรรมเกี่ยวกับประเพณีและพิธีกรรม เช่น วรรณกรรมพระราชพิธี 12 เดือน วรรณกรรมลิลิตโองการแช่งน้ำ
- วรรณกรรมเกี่ยวกับศาสนาและคำสอน เช่น วรรณกรรมไตรภูมิพระร่วง วรรณกรรมโคลงโลกนิติ
- วรรณกรรมนิทานร้อยกรอง แบ่งออกเป็น 4 ประเภทย่อย ได้แก่
- วรรณกรรมประเภทลิลิต เช่น ลิลิตเพชรมงกุฎ
- ประเภทฉันท์ เช่น สามัคคีเภทคำฉันท์
- ประเภทกาพย์ เช่น กาพย์เห่ชมเครื่องคาวหวาน
- ประเภทกลอน เช่น ขุนช้างขุนแผน
- วรรณกรรมเชิงประวัติความเป็นมา ได้แก่ ประเภทบันเทิงเชิงศิลาจารึกหลักที่ 1 ราชพงศาวดารฯ และประเภทสดุดีเกียรติคุณ เช่น ลิลิตตะเลงพ่าย
- วรรณกรรมนิราศ เช่น นิราศภูเขาทอง นิราศเมืองแกลง
- วรรณกรรมบทละครแบ่งเป็น 3 ประเภท ได้แก่ ละครชาตรี ละครนอก และละครใน
- วรรณกรรมปัจจุบัน แบ่งออกเป็น 2 ประเภท ได้แก่ วรรณกรรมประเภทบันเทิงคดี ประกอบไปด้วยเรื่องสั้นและนวนิยาย วรรณกรรมประเภทสารคดี ประกอบไปด้วยสารคดีท่องเที่ยว สารคดีชีวประวัติ และสารคดีให้ความรู้
วรรณกรรมลักษณะการประพันธ์
นอกเหนือจากวรรณกรรมที่แบ่งตามลักษณะเนื้อหาแล้ว ยังสามารถแบ่งตามลักษณะการประพันธ์ได้ 2 ประเภท ดังนี้
- ร้อยกรอง
- ร้อยแก้ว
วรรณกรรมมีคุณค่าต่อผู้อ่านอย่างไร
หลังจากได้เรียนรู้กันไปแล้วว่าวรรณกรรมมีกี่ประเภทคราวนี้มาดูกันบ้างว่าวรรณกรรมนั้นมีคุณค่าต่อผู้อ่านอย่างไรบ้าง
- คุณค่าด้านการสร้างแรงบันดาลใจ ช่วยให้ผู้อ่านมีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์อยากทำสิ่งใหม่และกลายเป็นหนึ่งในแรงบันดาลใจให้เกิดผลงานใหม่ ๆ
- คุณค่าทางด้านประวัติศาสตร์ วรรณกรรมบางประเภทมีการอ้างอิงตามประวัติศาสตร์จริงตามยุคสมัยต่าง ๆ เพื่อเพิ่มอรรถรสและช่วยให้ผู้อ่านได้เรียนรู้คุณค่าและความเป็นมาของความคิด วัฒนธรรม และวิถีชีวิตของคนในช่วงเวลาดังกล่าว
- คุณค่าทางศีลธรรม ช่วยให้ผู้อ่านมีวิวัฒนาการเรื่องความคิดและความรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับเรื่องราวต่าง ๆ ที่อ่านมาผ่านประสบการณ์จริง ซึ่งเรียนรู้ได้ดีกว่าทฤษฎี
- สืบสานวัฒนธรรม การคงอยู่ของวรรณกรรมเป็นหนึ่งในหน้าที่ในการสืบทอดวัฒนธรรมที่ดีสู่คนรุ่นต่อ ๆ ไปได้อย่างมีนัยสำคัญ
- ช่วยให้รู้จักการวิจัยและวิเคราะห์อย่างสร้างสรรค์
อย่างไรก็ตามประเภทวรรณกรรมที่เรากล่าวไปข้างต้นนั้นเป็นเพียงแค่ส่วนหนึ่งที่เรายกตัวอย่างมาเพื่อให้คุณเห็นภาพมากขึ้นว่าแต่ละประเภทเป็นยังไงหรือมีตัวอย่างวรรณกรรมไหนน่าสนใจ ไปจนถึงคุณค่าของวรรณกรรมที่มีต่อผู้อ่าน เพื่อให้ตระหนักได้ถึงความสำคัญของการมีอยู่ของวรรณกรรมกันมากขึ้น ดังนั้นหากใครสนใจรายละเอียดเพิ่มเติมก็สามารถศึกษาข้อมูลแบบเจาะลึกด้วยตัวเองได้